Студопедия Главная Случайная страница Обратная связь

Разделы: Автомобили Астрономия Биология География Дом и сад Другие языки Другое Информатика История Культура Литература Логика Математика Медицина Металлургия Механика Образование Охрана труда Педагогика Политика Право Психология Религия Риторика Социология Спорт Строительство Технология Туризм Физика Философия Финансы Химия Черчение Экология Экономика Электроника

Ой тұжырымының типологиясы




Ұғым мен пайымдауға қарағанда неғүрлым кұрделі ойлау формасы болғандықтан ой тұжырымы өзінің көріну формасы бойынша айтарлықтай бай. Әрі мұнда белгілі бір заңдылық та бар. Ой тұжырымының сан алуан түрлері бар. Олар: алғышарттарының санымен — бір, екі және одан да көп; пайымдау типімен — қарапайым немесе кұрделі; пайымдау түрімен — атрибутивтік не релятивтік; тұжырымының ықтималдық дәрежесімен — нанымды, ықтимал және т.с.с. болып болінеді.

Тұжырымындағы ойдың үш типін атауға болады - дедукция, индукция және традукция (немесе аналогия бойынша ой тұжырымы).

Дедукция дегеніміз (латында deducitio— шығару, қорыту) —жалпы білімнен жалқыға жылжитын ой тұжырымы. Мысалы:

Барлық адамға өлім хақ.

Сократ — адам.

Сократқа өлім хақ.

Индукция дегеніміз (латында іnductio — кіргізу, әкелу) — жалқы білімнен жалпыға қарай қалыптасатың ой тұжырымы. Мысалы, жинақ ведомостіне сіздердің топтың әр студентінің қысқы сессияны тапсырған нәтижесін жазып және барлық пәндердің жақсы бағаға тапсырылғанын көздері көрген деканат қызметкерлері «Барлық топ қысқы сессияны табысты аяқтады» деген жалпы қорытынды жасайды.

Традукция дегеніміз (латында traductiо — аудару, ауыстыру, алмастыру) — алғышарттары да, қорытындысы да жалпылықтың бірдей дәрежесінде болатын ой тұжырымы. Мысал келтірейік: «Жерде атмосфера, күн мен түннің, жыл мезгілінің ауысуы бар сияқты, сондай-ақ тіршілік те бар. Жердегіге ұқсас Марста да атмосфера, күн мен түннін, жыл мезгілінің ауысуы бар. Марста да тіршілік болуы мүмкін».

Егер ой тұжырымының осы типтерін теориялық-танымдық тұрғыдан қарастырсақ, онда біз дедуктивтік ой тұжырымының білімді өзгерту құралы екенін көреміз. Ол алғышарттары ақиқат болғанда қорытындының да ақиқаттығына кепілдік береді. Яғни, сенімді болып табылады. Дедуктивтік ой тұжырымының сенімділігі ой тұжырымын жасаған субъектінің білім көлемін кеңейтпеуге негізделеді. Қорытындыдағы ақпараттар алғышарттағы ақпараттардың тек аздаған бөлігін ғана құрайды. Біз жоғарыда келтірген мысалдардағы, Сократқа өлім хақтығы туралы білім барлық адамдарға да өлім хақ деген білімнен шығып тұр және «Сократ — адам» дегенде де сол ой меңзеледі.

Дедуктивтік ой тұжырымының бұл белгілерін XVII ғасырдың өзінде-ақ Френсис Бэкон мен Рене Декарт атап көрсеткен. Олар индуктивтік ой тұжырымдары туралы сындарын осы бақылауға негіздеген және осыдан барып Бэкон жаңа иңдуктивтік, ал Декарт конструктивтік логика қажет деп қорытындылайды. Индукция мен традукция дедуктивті емес ой тұжырымына жатады. Дедукцияға тән сенімділік дедуктивті емес ой тұжырымдарында жоқ. Бірақ бұл — оның орнына олар басқа бір артықшылыққа ие шығар дегенді білдіреді. Олай болмағанда, бізге сенімсіз ой тұжырымдары не үшін керек еді.

Қорытынды: Дедуктивті емес ой тұжырымдары біздің білімдерімізді кеңейтеді. Міне, сол себептен олар ғылымда, шешеңдік тәжірибеде және біздің күнделікті өмірімізде қолданылады.

№8 дәріс: Қарапайым кесімді силлогизм

1.Тура ой тұжырымы.Айналдыру, Ауыстыру. Предикатқа қарсы қою. Субъектіге қарсы қою S.

2. Логикалық квадрат бойынша ой тұжырымы

3. Құрама ой тұжырымы. Қарапайым кесімді силлогизм

Әдістемілік нұсқау:

Мақсаты:Қарапайым кесімді силлогизмнің мазмұның, қалыптасуыңқарастыру

Негізігі ұғымдары: тура ой тұжырымы, құрама ой тұжырымы, қарапайым кесімді силлогизм,

1.Тура ой тұжырымы дегеніміз — бұл бір ғана алғышарттан, яғни бірден жасалатын ой тұжырымы. Құрама ой тұжырымы — бұл бірнеше (екі не одан да көп) алғышарттардан жасалатын ой тұжырымы.

Қарапайым пайымдаулардан жасалған тура ой тұжырымы. Тура ой тұжырымын ең алдымен атрибутивтік те, релятивтікте қарапайым пайымдаулардан алуға болады. Атрибутивті пайымдауларға байланысты бұған екі жолмен қол жеткізуге болады: пайымдауларды өзгерту арқылы; пайымдаулардың қатынастары («логикалық квадратта») арқылы.

Пайымдауларды өзгерту арқылы алынған тура ой тұжырымы. Пайымдауларды өзгерту, ауыстыру және айналдыру формасында өтеді. Үйлестіру негізінде субъектіге және предикатқа қарсы қою мүмкін.

Тура ой тұжырымының жалпы ережесі: алғышартта таратылмаған терминді қорытындыда да таратуға болмайды дейді.

Айналдыру. «Барлық жақсы нәрсе бізге оңай келмейді» пайымдауын қарастырайық. Төмендегідей: «Ешбір жақсы нәрсе бізге оңай келген жоқ» деген пайымдау шығатынын байқау қиын емес. Осылайша біз айналдыру (латынша оbversiо) деп аталатын ой тұжырымын жасадық. Айналдыру дегеніміз — бұл кейбір кесімді пайымдауды сапасы бойынша предикатпен қарама-қарсы, бастапқы пайымдаудың предикатына қайшылықта болатындай өзгертуден туратын ой тұжырымы.

Кесімді пайымдаудың барлық түрін айналдыруға болады. Оларды жеке-жеке қарастырайық.

А: Бәрі өзгереді. ┴ Еш нәрсе өзгеріссіз қалмайды.

Е: Бірде-бір адам кемшіліксіз емес. ┴ Барлық адамдарда да кемшілік болады.

I: Кейбір адамдар әділетті. ┴ Кейбір адамдар әділетті емес болмайды.

О: Кейбір құжаттар жарамды болмайды. ┴ Кейбір құжаттар жарамсыз.

Келтірілген мысалдар негізінде айналдырудың жалпы схемасын көрсетуге болады:Барлық S деген Р. А Е-ге айналады. Бірде-бір S Р болмайды.

 

Бірде-бір S деген Р емес.Е А-ға айналады. Барлық S деген Р болады

 

Кейбір S деген Р.I О-ға айналады. Кейбір S деген Р болмайды.

 

Кейбір S деген Р емес. О І-ға айналады. Кейбір S деген Р болады.

Осылайша айналдыруды орындау үшін бастапқы пайымдауды төмендегідей етіп:

1) бастапқы пайымдаудың жалғаулығын сапасы бойынша қарама-қарсыға ауыстыру (яғни «деген» — «деген емес» және керісінше);

2) бастапқы пайымдаудың предикатын оған қайшы ұғымға ауыстыру (яғни Р — Р емес немесе Р емес — Р-ға), өзгерту қажет.

Айналдыру нәтижесінде біз бастапқы пайымдау субъектісінің бастапқы пайымдау предикатына қайшы ұғымға қатынасын анықтаймыз. Сонымен қатар құптаушы пайымдаулар терістеушіге айналады және керісінше болады. Ал нәтижесінде бастапқыға эквивалентті пайымдау шығады.

Ауыстыру.Латынша сопversiо ауыстыру деп аталатын, яғни субъекті мен предикаты орындарын ауыстыра алатын ой тұжырымдарын анықтамайыша, ауыстыру деп аталады. Ауыстырубұл кесімді пайымдауды субъект бастапқы пайымдаудың предикаты болатын, ал предикаты — бастапқы пайымдаудың субъекті болатын пайымдауға өзгертуден туратын ой тұжырымы. «Барлық адвокаттар — заңгерлер» пайымдауының логикалық салдары «Кейбір заңгерлер — адвокаттар» пайымдауы болатынын болжау қиын емес. Осылайша, сіздер мен біз жай ауыстыру және шектелген ауыстыру деп аталатын ауыстырудың екі түрімен кездестік.Таза ауыстыру — бұл бастапқы пайымдаудың санын өзгертпей ауыстыру.Жай ауыстыруға Е және I типіндегі пайымдаулар жатады. Сонымен қатар Е Е-ге, ал I тағы да І-ға өзгереді. Мысал. Е: «Бірде-бір адам кемеліне жеткен емес» «Бірде-бір кемеліне жеткен тірі жан адам емес» деп Е- ге өзгереді.

Бастапқы пайымдауды ауыстырып, біз «тірі жан» сөзін қостық, бірақ та өзгерген ойға бұдан еш нәрсе қосылмайды. Ол тек ойдың тілдік көрінісі аумағына жатады. Мысалы, I: «Кейбір заңгерлер — сенаторлар» «Кейбір сенаторлар — заңгерлер» деп І-ға өзгереді. Шектеулі өзгерту бұл бастапқы пайымдаудың санын өзгерте отырып өзгерту.

Жалпықұптаушы пайымдауларға алынған мысалдардан біз оларды тек шектеулі өзгерту мүмкін. Нәтижесінде жекеқұптаушы пайымдаулар шығады. Дегенмен мұндай шектеулі өзгертуге жеке баса көрсетілген пайымдаулар да сәйкес келеді. Оларда предикат субъектіге бағыныңқы қатынаста, яғни көлемі бойынша одан кіші болады. Сондықтан бұл түрде пайымдау тура солай аталғанымен, өзгерту шектеулі емес, керісінше «кеңейтумен» болады. Мысалы, жекеқұптаушы пайымдау «Кейбір заңгерлер — тергеушілер» «Барлық тергеушілер — заңгерлер» деген жалпықұптаушыға өзгереді.

Ал жекетерістеуші пайымдаулар ше? Мысалға, «Кейбір адамдар бай емес» пайымдауын алайық. Егер оны қарапайым өзгертуге жеткізсек, онда «Кейбір байлар — адам емес» деген пайымдау шығады. Мұндай қатаң тұжырымға келетіндей біздің негізіміз жоқ. Сондықтан, жекетерістеуші пайымдаулар мұлде өзгеріске ұшырамайды деген қорытындыға келеміз.

Неге жалпықұптаушы пайымдаулар шектеулі өзгеріске ұшырайды, ал жекетерістеушілер мүлде өзгермейді? Бұл сұраққа жауап беру үшін жай өзгере салатын пайымдаулар типтерін қарастырамыз. Е және I типіндегі пайымдаулардың екі термині де (Е- дегідей) таратылған немесе (І-дағыдай) таратылмаған. Мұнда терминдердің таратылуы мен таратылмауының қатысы не?

Егер термин пайымдаудың бүкіл көлемінде алынса, онда ол таратылған болып есептелетіні біздің есімізде. Егер бізде қорытыңдыда таратылған, ал алғышартта таратылмаған термин пайда болса ой тұжырымы бұрыс болады. Онда біз алғышартта барлық көлемде алынбаған терминді қорытындыда барлық көлемде алған боламыз. Сондықтан алғышарттан қорытындыға өтуде ешқандай негізсіз ақпарат қосқан боламыз. Осыдан барып алғышарт ақиқат болғанда да, қорытынды жалған болып шығады. Міне, сондықтан тура қорытындыда біз басында айтқан:

«Алғышартта таратылмаған термин қорытындыда да таратылмауы тиіс», — деген ереже бар. Е типті пайымдауда екі термині де таратылған болғандықтан, біз бұл пайымдауды батыл өзгерте аламыз. Сол сияқты I пайымдауын да батыл өзгертуге болады. Өйткені қорытындысында бірде-бір термин таратылмаған.

Енді жалпықүптаушы пайымдауларды қарастырайық. Онда әдетте субъект таратылған, бірақ предикат таратылмаған. Өзгерту кезінде предикат пен субъект орындарын ауыстыратын болғандықтан, біздің терминдер ережесі бойынша, қорытындыда субъект таратылмаған болуы тиіс.

Дегенмен жалпықұптаушы пайымдаудың субъекті таратылған болып табылады. Бұл жалпықұптаушы пайымдау мұндай ой тұжырымының қорытындысы бола алмайтынын білдіреді. Сонымен бірге жекеқұптаушы пайымдауда екі термин де таратылмаған. Сондықтан жекеқұптаушы қорытындылы ой түжырымы біздің ережені бұза алмайды. Ал осы, жекеқұптаушы пайымдау жалпықұптаушы пайымдаудан алынған заңды тұжырымды құрайтынын білдіреді.

Енді жекетерістеуші пайымдауды қарастырайық. Онда субъект таратылмаған, ал предикат таратылған. Бірақ егер біз тек субъект пен предикаттың орнын ауыстырсақ, онда S термині алғышартта таратылмаған, қорытындыда таратылған болады. Ал бұл біздің ережені бұзады. Сондықтан, біз жекетерістеуші пайымдауды жеке-терістеушіге өзгерте алмаймыз. Өйткені онда пайымдау санын заңсыз кеңейту болар еді, әрі біз оны қүпталатын пайымдауға айналдыра алмаймыз. Себебі, ол пайымдау санын заңсыз кеңейту болады. Соңдықтан, жекетерістеуші пайымдау мүлде өзгермейді.

Предикатқа қарсы қою. Нәтижесінде субъект болып предикатқа қайшы келетін ұгым, ал предикат болып — бастапқы пайымдау субъектісі болатын пайымдауды өзгерту предикатқа қарсы қою деп аталады.

Предикатқа қарсы қоюды екі түрлі жолмен орындауға болады. Алдымен бастапқы пайымдауды айналдыруды, содан соң өзгертуді орындаған керек. Нәтижесінде біз предикатқа қарсы қоюды аламыз.

Мысалдар. А: «Барлық өтірікшілер адамгершілігі жоқ адамдар болады». Айналдыру — «Бірде-бір өтірікші адамгершілікті адам болмайды». Ауыстыру — «Бірде-бір адамгершілікті адам өтірікші болмайды».

Е: «Біздің топтың бірде-бір студенті шахмат ойнамайды». Айналдыру — «Біздің топтың барлық студенттері шахматшылар емес». Ауыстыру — «Барлық шахматшылар біздің топтың студенттері емес».

О: «Кейбір куәгерлер — есі дұрыс еместер». Айналдыру — «Кейбір куәгерлер — ессіздер». Ауыстыру — «Кейбір ессіздер — куәгерлер болып есептеледі».

I типті пайымдауды предикатқа қарсы қою мүмкін емес, өйткені айналдыруда О типті пайымдау алынады, ал естеріңізде болса оларды ауыстыруға болмайды.

Біздің предикатқа қарсы қою туралы мәліметтерімізді төмендегі кестемен көрсетуге болады:

Бастапқы пайымдау Предикатқа қарсы қою
А: Барлық S деген Р Е: Бірде-бір P емес деген S емес
Е Бірде-бір S деген Р емес I: Кейбір P емес деген S
0:Кейбір S деген Р емес Кейбір P емес деген S

 

І-ды предикатқа қарсы қоюға болмайды.

Субъектіге қарсы қою S.

Ауыстырып, одан соң айналдыру жолымен пайымдауды өзгерту субъектіге қарсы қою деп аталады. Яғни, тура ой тұжырымының бұл түрі алдыңғы сияқты. Тек пайымдаулармен жүргізілетін логикалық операциялардың ретімен ерекшеленеді.

Егер «Барлық адвокаттар — заңгерлер» пайымдауын алдымен «Кейбір заңгерлер - адвокаттар» деп, ал енді осыны «Кейбір заңгерлер адвокат еместер емес» (прокурорлар, судьялар және т.б. болса да) десек, онда субъектіге қарсы қоюды аламыз. Қорытынды предикаты - «адвокат еместер» бастапқы пайымдаудың субъектісі — «адвокаттар» дегенге қарсы қойылады. Логикалық операция мен тура ой тұжырымының бұлай аталуы осыдан барып шыққан.

Субъектіге қарсы қою кестесі мынадай

Бастапқы пайымдау Субъектіге қарсы қою
А: Барлық S деген Р Е: Кейбір Р емес деген S емес
Е: Бірде-бір S Р деген емес А: Барлық Р деген S емес
I: Кейбір S деген Р 0: Кейбір Р емес деген S емес

О-ны субъектіге қарсы қоюға болмайды. Өйткені мұнда бірінші операция ауыстыру, ал жекетерістеуші пайымдаулар ауыстырылмайды.

2.Логикалық квадрат бойынша ой тұжырымы.Қарапайым кесімді пайымдаулардан тұжырымды пайымдаулар арасындағы қатынастар көмегімен де жасауға болады. Оларды берілген логикалық квадратта төмендегідей етіп жіктеуге болады:

1) бағыныңқы қатынас негізіндегі тұжырымдар;

2) ішінара үйлесімділік қатынас негізіндегі тұжырымдар;

3) қайшылық қатынас негізіндегі тұжырымдар;

4) қарама-қарсы қатынас негізіндегі тұжырымдар.

1) Бағыныңқы қатынас негізіндегі тұжырымдар.

Мұнда тұжырымның екі түрі болуы мүмкін:

а) жалпы пайымдаудың ақиқаттығынан жекеге қарай өрбитін;

ә) жеке пайымдаудың жалғандығынан жалпының жалғандығына қарай жылжитын.

Жалпы пайымдау ақиқаттығынан жекенің ақиқаттығына ой тұжырымдары: А-дан І-ға және Е-ден О-ға. Олар төмендегідей түрге ие:

А┴І, Е┴0

Мысалы, «Барлық адамдар адасуға ұрымтал келеді» пайымдауынан «Кейбір адамдар адасуға ұрымтал» пайымдауы шығады (А┴ I). «Бірде-бір адам періште емес» пайымдауынан «Кейбір адамдар періште емес» пайымдауы шығады (Е ┴ О).

Жеке пайымдаудың жалғандығынан жалпы пайымдаудың жалғандығына ой тұжырымы, бүлар І-дан А-ға және О-дан Е-ге. Егер терістеуді пайдалансақ, онда бұл ой тұжырымдары төмендегідей болады:

˥І┴˥А, ˥О┴˥Е

Мысалы, «Кейбір параллельдер қиылысады» пайымдауының жалғандығынан «Барлық параллельдер қиылысады» пайымдауының жалғандығы шығады (˥І┴˥А), «Кейбір адамдар өзін-өзі жетілдіруге қабілетсіз» пайымдауының жалғандығынан «Барлық адам өзін құрбан етуге қабілетсіз» (˥О┴˥Е) жалғандығы шығады.

2) Ішінара үйлесу қатынасы негізіндегі тұжырымдар. Бұл I және О пайымдаулары арасындағы қатынастар. Мұнда тек жалғандықтан ақиқаттыққа апаратын тұжырымдар болуы мүмкін. Өйткені ол пайымдаулар бірге жалған бола алмайды, бірақ бірге ақиқат бола алады. Бұлар: ˥ I ┴ О, ˥ О ┴ I. Мысалы, «Кейбір параллельдер қиылысады» пайымдауының жалғандығынан «Кейбір параллельдер қиылыспайды» пайым-дауының ақиқаттығы шығады (˥ I ┴ О), «Кейбір судьялар заңгерлер емес» пайымдауының жалғандығынан «Кейбір судьялар — заңгерлер» пайымдауының ақиқаттығы шығады ˥ О ┴ I).

3) Қайшылық қатынасы тұжырымдары. Бұл тұжырымдар да екі топқа бөлінеді:

а) пайымдаулардың бірінің жалғандығынан екіншісінің ақиқаттығына келетін тұжырымдар;

ә) пайымдаулардың бірінің ақиқаттығынан екіншісінің жалғандығына отетін тұжырымдар.

Жалғандықтан ақиқаттыққа.Бұл тұжырымдар: ˥А┴О, ˥О┴А, ˥Е┴І, ˥I┴Е. Мысалы, «Барлық адамдарда қылмысқа бейімділік болады» пайымдауының жалғандығынан «Кейбір адамдарда қылмысқа бейімділік болмайды» пайымдауының ақиқаттығы шығады (˥А┴О), «Бірде-бір адамда қылмысқа бейімділік болмайды» пайымдауының жалғандығынан «Кейбір адамдарда қылмысқа бейімділік бар» пайымдауының ақиқаттығы шығады (˥Е┴І), «Кейбір параллельдер қиылысады» пайымдауының жалғандығынан «Бірде-бір параллель қиылыспайды» пайымдауының ақиқаттығы шығады (˥I┴Е), «Кейбір судьялар заңгерлер емес» пайымдауының жалғандығынан «Барлық судьялар — заңгер-лер» пайымдауының ақиқаттығы шығады (˥О┴А).

Ақиқаттықтан жалғандыққа. Бұл тұжырымдар: А┴˥О, О┴˥А, Е┴˥І, І┴˥Е.

Мысалы, «Кейбір судьялар — заңгерлер» пайымдауының ақиқаттығынан «Бірде-бір судья заңгер емес» пайымдауының жалғандығы шығады (І┴˥Е), «Бірде-бір өтірікшіні мадақтауға болмайды» пайымдауының ақиқаттығынан «Кейбір өтірікшілерді мадақтауға болады» пайымдауының жалғандығы шығады (Е┴˥І), «Кейбір студенттер стипендия алмайды» пайымдауының ақиқаттығынан «Барлық студенттер стипендия алады» пайымдауының жалғандығы шығады (О┴˥А).

4) Қарама-қарсы қатынастар тұжырымы. Мұнда тек ақиқаттықтан жалғандыққа деген бір типті тұжырымдар болуы мүмкін. Өйткені қарама-қарсы қатынастағы пайымдаулар бірге ақиқат бола алмайды, ал жалған болуы мүмкін. Бұл тұжырымдар: А ┴˥ Е, Е ┴˥ А.

Мысалы, «Бірде-бір өтірікшіні мадақтауға болмайды» пайымдауының ақиқаттығынан «Барлық өтірікшілерді мадақтауға болады» пайымдауының жалғандығы шығады (Е ┴˥ А), «Барлық судьялар — заңгерлер» пайымдауының ақиқаттығынан «Бірде-бір судья — заңгер емес» пайымдауының жалғандығы шығады (А ┴˥ Е).

Тура ой тұжырымдары тек қана атрибутивті емес, сондай-ақ релятивті пайымдаулардан да жасалуы мүмкін. Бүған х және у нәрселерінің арасындағы К қатынасының сипаты логикалық негіз болады. Сонымен, егер «Әйелдер ерлермен теңқұқықты» екені құпталса, онда «Ерлер әйелдермен тең құқықты» деп те қорытуға болады. Егер «Ата заңдар еліміздің басқа барлық заңдарынан жоғары» екені белгілі болса, онда «Еліміздің басқа заңдары Ата заңдардан төмен» деген сез.

Тура ой тұжырымдарына тек қана қарапайым-атрибутивті және релятивті ғана емес, күрделі пайымдаулар да алғышарт бола алады. Мысал ретінде шартты пайымдауды (импликация): «Егер ертең күн ашық болса, онда біз орманға барамыз». Бұдан: «Егер біз орманға бармасақ, онда күннің бұлыңғыр болғаны» деген қорытынды жасауға болады. Тура ой тұжырымын конъюнкциядан да жасауға болады. Егер «12 және 24 — жүп сандар» ақиқат болса, онда: «24 және 12 — жүп сандар» деген қорытынды да ақиқат болады.

Құрама ой тұжырымы.

Құрама ой тұжырымы бірнеше (екі жөне одан да көп) алғышарттардан түрады. Құрама ой тұжырымының да бірнеше түрі болады. Олар қарапайым пайымдаулардан жасалған құрама ой тұжырымы және күрделі пайымдаулардан жасалған құрама ой тұжырымы деп ажыратылады.

Қарапайым пайымдаулардан тұратын қүрама ой тұжырымы өз кезегінде атрибутивтік пайымдаулар ой тұжырымы және релятивті пайымдаулар ой тұжырымы деп бөлінеді.

Атрибутивтік пайымдаулар ой тұжырымы алғышарттарының санына байланысты екі немесе одан да көп — қарапайым кесімді силлогизм жөне күрделі (ол да кесімді) силлогизм деп бөлінеді. Қарапайым кесімді силлогизм — бұл алғышарттары мен қорытындысы кесімді пайымдау болатын жанама дедуктивті ой тұжырымы.

Қорытынды: Біздің ойлауымыз үшін силлогизмдердің айрықша маңыздылығы силлогизмдер құралған кесімді пайымдаулар мәртебесімен байланысты. Кесімді пайымдаулар ойды жоғары деңгейде анық және дәл құрауға, біздің ойымызға барынша анық форма беруге арналған. Бұл таластар мен пікірсайыстардағы тезистерге қатысты. Егер таласта тезис кесімді пайымдау түрінде құрылса, онда біздің қолымызда кесімді пайымдауларды дұрыс және тез құратын логикалық құрал болуы тиіс. Бізге кесімді пайымдауларды дәлелдейтін және бекерлейтін амалдармен қарулануға көмектесетін мұндай құралдарға кесімді силлогизмдер жатады. Яғни, олар жалпы таласта немесе пікірсайыста табысқа жетуге көмектеседі.







Дата добавления: 2014-10-22; просмотров: 1667. Нарушение авторских прав

codlug.info - Студопедия - 2014-2017 год . (0.015 сек.) русская версия | украинская версия